| Kombüsenhygenie
Jan-Unkel siene Döntjes von de Seefohreree bringt jeden so ´n
beten to ´n Besinn´n. Jedereen kann sick vörstellen,
wie dat in ole Tieden woll wär. Ober Jan-Unkel sien Leben as
Smutje op grote Fohrt, dat wärn richdig bunte Biller för Grot
un Lütt. -
Nu wär he man ´n lütten Kerl. Op See harn ober
de groffknokigen Seelüd ok dat grote Word. Ober de leeve Gott
hett jo woll doch allns ´n beten egol verdeelt, - wo he dat mehrste
in de Knööf ringeben hett, dor wär denn meist nich
so veel in ´n Kopp - un ok ümgekehrt. -
Jan Quast ut Neefeld in ´t Ole Land wär ´n Plietschen,
- un so is he denn ok nich lang as Matros fohrt. Nee, - he
wär Smutje op een von de letzten Seilscheep bi de Hamborg-Süd.
Nu lev he all lange Tied an ´n Estediek in so ´n lütte
scheune Koot. Toerst wär he Aftermieter bi de Wittfroo Herta
Braak. Jan wär gode twindig Johr öller as Herta, - un mit
de Tied kunn´n se sick god lieden. Se wull nu all lang keen
Miete mehr von Jan hebben. Ober Jan sä : „Dor dörfst Du doch
nu keen Schoden von hebben, dat ick de beste Tied as Kerl op See dreug
stohn heff." - He betohlt de Miete nu bi de Ollanner Bank op een
Sporbook, wat he ehr dor anlegt hett. - „Recht mutt ok Recht blieben !"
sä he, - un dat gelt wat bi Lüüd von See. -
Wenn he von de Seefohrt vertellt, - un dor sitt een dat erstemol bi
em - frogt jedereen no denn Piepentobak den he smeuken deit, wiel de so
sünnerlich rüken deit. Denn kummt langsom un ersmol mit
veel Tobakspaffen de Geschicht von den Tobak. He vertellt, dat he sick
eenerwegens dreuge Tobaksplanten köfft. Mit den Saft von Hun´nblomen,
von greune Wallnööt un von öberriepte Plum´n, ober
ok mit annern spökelhaftigen Krutkrom kummt dat in ´ne grote
Pökelkruk de acht Weeken warm stohn mutt. Dorno ward dat för
sien Piepenfudder lüttsneden.-
„Sühst Du," - sä he denn, „ solang Du hier nu bi mi sitt´s
- un ick smeuk, - bitt Di keen Snook un keen Weeps. - Un Fleegen sühst
Du hier gornich. So kommt hier ok keen´ Moden in ´t Fleesch."
- Un denn käm Jan-Unkel in sien Fohrwoter. -
„Froster un Keuhlruum as hüt, - dat gäv
dat jo nich." sä he. - Nee, se müssen Pökelfleesch an Bord
nehmen, - un dat müss ok noch an den Platz, wo de Warms nich hin kummt.
- Ober wo kummt de Warms nich hin op so ´n isern Schipp? -
Glieks achtern engelschen Konol güng dat los mit de Sünn.
Dor kunnst op Deck Spiegeleier broden, so hit wär dat Schipp.
No den Äquoter to wär de Wind jümmer flauer. Un den legen
se ok mol ´n poor Dog ganz still. Denn slürten de Matrosen
üm de Kombüs - un de Smutje wüß denn all, wat se wulln.
-
„Dat givt ers Fleesch to ´n Angeln, wenn de Stürmann dat
ansegt hett !" De Stürmann sä : „Jo, - ober dat mi keeneen quarkt,
wenn denn op düsse Reis dat Soltfleesch all is." - Nu kregen
se dat Fleesch von Jan so, wie dat ut de Pökeltunnen käm, - un
den süht Pökelfleesch nich grod kauscher ut. - De tweete
Bootsmann meent : „Wenn de Smutje uns dat Fleesch vörsett´ harr,
wär em woll de ganze Crew dootbleben." Un een von de annern
hett ok meent : „Ick gläuw nich, dat wi dormit ok man bloß eenen
Fisch lebennig an Deck kriegt, - de blievt uns all ann Hoken dod.-"
Üm dat Schipp swömmen nu all dogelang woll ´n Dutz
von de groten Sharks. Jedereen so twee- bit dreehunnert Pund
Fischfleesch, - un Haifischsteaks, - de smeckt. -
An ´n drütten Dag harr de Bootsmann Glück. Wär
jo man bloß ´n lütten Shark, - ober denn güng dat
jo ers richdig los. De wär ersmol lüttsneden un käm
wedder an ´n Angelhoken. - Nu hüng de ganze Crew öber de
Reling. - Un wenn een anbeten harr, - reeten se all so iberig an de Lien,
dat he wedder in ´t Woter fulln is.- Mit dree, veer Gaffhokens
hebbt se den eenen von hunnerttwindig, un eenen von meist tweehunnertföftig
Pund bit Middag an Deck holt. - Dat wär een Leben vör de Kombüs.
- Jan harr alle Pan´n to Füer un de blaue Qualm von den galsterigen
Speck teug ut de Luk von de Kombüs un legg sick öber dat ganze
Schipp. No ´n twee Stünnens Tied harr he jüm sattkregen.
-
´N poor Dog güng ok allens god. - Mol Haifisch mit Purree
un Gruben, - mol mit Bohnen un Peper. Mit Suurkohl hett de Sharkspeck
jüm op ´t best toseggt. So no ´n gode Week loter
güng dat quarken ober all los. -
„Wenn dat nich bald wedder Soltfleesch von ´n Swien geben deiht,
ward wi jo woll noch Minschenfreters bi all dat Haifischfleesch."
- harn de Matrosen gnört. De Rest von de Sharks müss ok wedder
butenbords. Wenn dat Pökelfleesch öller is - un all ´n
beten stinkt, - kanns dat affwaschen - ook wenn dat all ´n beten
greun is. Ober Fisch, - wenn de ers rüükt, - mutt he weg.
Denn kanns dor nich mol mehr mit angeln. -
In veele Hobens kenn´ Jan Quast de Agenten, de ok för de
Slachters mokeln dän. Meisttieds käm man öber den Hobenagenten
jo an gode Hannelslüüd. So wüss he nu ober to vertelln,
wie he de Fööt mit dat Pökelfleesch kontrolleert hett.
Wenn de Isenbänners üm dat Fattholt all ´n beten rusterig
von dat Solt wärn, kunn dat sien, dat dat Soltfleesch all ´n
beten öller wär. Ober wenn de Isenbänners smeerig wärn
- un de Smeer no Maschineneul smecken dä, hett Jan Quast sick
dat Pökelfleesch nich andreihn loten. Denn wär dat Pökeln
all ´n beten her un dat Fleesch noher so fulig un möör,
dat sick dat nich mol mehr an de Angelhokens för de Sharks holen kunn.
-
Mit den annern Proviant käm ok allerhand anner Untüg an Bord.
Gegen Miegam´n hett Jan jümmers Kaneelstangen mohlt un twüschen
Tüten un Kassens streit. De kämen männigmol mit Arfen,
ober ok in de groten Büdels mit Gruben an Bord. Veel freten
hebbt de Miegammen jo nich, ober wenn se an ´n Disch in de Schötteln
swemmt hebbt, gäv dat Larm in de Back.
Dat mit de Kakerlatschen - dat wär veel leeger. De krepen in jede
Ritz un wärn bloß mit Petroleum to verdrieben. Dat sleug
denn meist op denn Smack von dat Eten. Wenn dat dorüm denn Quarkereen
bi de Matrosen gäv, hett Jan schimpt, wat dor wedder so ´n
Swienjack sick vör dat Kartüffelschäln nich de Finger wuschen
harr. De Han´n wärn jo meisttieds smeerig, un waschen dä
sick sowieso keeneen, de in de Kombüs helpen müss.
De Wörm ut dat Mehl - de kunnst bi Supp un bi Schüh jo affseihen.
De swömmt in ´n Putt jümmers glieks boben op. För
dat Brotbacken hett Jan dat Mehl dör so ´n Stück von een
ole Gardin´ seiht. Denn wärn opmindst de groten Wörm
nich in dat Brot. De lütten Wörm sünd bi ´t
backen dodbleben un de Lüüd sünd de in dat griese Mehl gornich
wies worden. -
In dat Soltfleesch güngn keen Moden rin.- Dat Pökelwoter
wär so gallig solt, dat kun´n de woll nich aff. - Ober
in Speck, Schinken, Käs un Mettwust sünd se geern rinkropen,
- un de Smutje is dat den ers bi ´t opsnieden wies worden. -
So hüngn de den all in Linnenbüdels inbunnen ünner de Deek
von Jan sien Kombüs un in sienen Proviantverslag. Ober Moden
wärn dor nich in. - Un de Linnenbüdels wären von buten all
so ´n beten bruun von Jan sienen Tobak ! - Dat Rezept hett
he mol von eenen olen Chinesen kregen, - sä he. Un so is he jümmers
op See sien Leevdag Smutje bleben.- „Fachwissen -" sä he, - „hett
sick domols all betohlt mokt !"
Tweemol in ´n Johr is he von sien Olendeel in´t Ole
Land no Hamborg fohrt. Dor hett he siene olen Janmooten von de Seefohrt
dropen. - Un wenn he denn sien Piep anmoken dä - hebbt se all
lacht - un sick dor op besunnen, dat so de Kombüs stunken hett un
dat so dat Eten smeckt hett, - un se wunnerten sick ok, woso he bi so een
giftigen Tobak noch leben dä. -
Jan Quast is eenunnegenzig worden. - He hett sien Janmooten all öberlevt.
- Twee von jüm sünd op de Stroot to Schoden kommen, de
annern sünd all in ´t hoge Öller dotbleben. -
Keeneen hett Infarkten, - Krebs, - Allergien un annere neemodische
Krankheiten hatt. -
Man bloß dat Rezept von sienen Tobak, - dat hett Jan för
sick beholen. -
Dat hett he mitgohn loten - op siene letzte Reis´. -
Wat he dat dor woll ok all gegen Untüg bruken mutt ? -

|